160 lat od urodzin i 80 lat od śmierci: Tarnobrzeg oddaje hołd hr. Adamowi Tarnowskiemu wyjątkową wystawą

W samym sercu Tarnobrzega, w murach rodowej siedziby Tarnowskich, historia ożyje na nowo. Muzeum-Zamek Tarnowskich przygotowało wyjątkową ekspozycję poświęconą jednemu z najbardziej fascynujących przedstawicieli rodu – hr. Adamowi Tarnowskiemu (1866–1946). To nie tylko okazja do poznania losów wybitnego dyplomaty, ale także sentymentalna podróż przez burzliwe dzieje Europy i Polski. Wernisaż już w niedzielę 9 sierpnia 2026 r. o godzinie 17.00 w Zamku Tarnowskich przy ul. Sandomierskiej 27. Wystawę będzie można oglądać do 1 października 2026 r..

Ekspozycja wpisuje się w obchody dwóch ważnych rocznic: 160. rocznicy urodzin oraz 80. rocznicy śmierci hr. Adama Tarnowskiego. To doskonały moment, by przypomnieć postać, która odegrała kluczową rolę w kształtowaniu polskiej dyplomacji i historii regionu.

Od prawa do dyplomacji: droga Adama Tarnowskiego

Adam Tarnowski przyszedł na świat jako syn Jana Dzierżysława i Zofii z Zamoyskich. Jego edukacja była starannie zaplanowana – studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a następnie w Lille, Grazu i Wiedniu. Mimo że ojciec nie pochwalał jego wyboru, w 1897 roku Adam wstąpił do austro-węgierskiej służby dyplomatycznej. Już rok później objął stanowisko sekretarza ambasady w Konstantynopolu, rozpoczynając tym samym międzynarodową karierę.

Jego szlak dyplomatyczny wiódł przez najważniejsze stolice Europy i świata: Waszyngton, Paryż, Drezno, Brukselę, Madryt i Londyn. To doświadczenie i talent negocjacyjny sprawiły, że w latach 1911–1916 został ambasadorem w Bułgarii. To właśnie tam osiągnął jeden ze swoich największych sukcesów – doprowadził do przystąpienia Bułgarii do wojny po stronie państw centralnych.

Głos w sprawie polskiej: memoriał i walka o autonomię

Tarnowski nie był jedynie lojalnym urzędnikiem monarchii. W maju 1916 roku wystąpił z odważnym memorandum, w którym sprzeciwił się postępowaniu władz austriackich na okupowanych terenach polskich. Postulował w nim poszerzenie autonomii dla Polaków, domagając się prawa do decydowania o polityce oświatowej, zdrowotnej, handlu i administracji. To stanowisko pokazuje, że losy ojczyzny zawsze były dla niego priorytetem.

Jego zaangażowanie w sprawę polską nie umknęło uwadze rodaków. W 1917 roku został mianowany ambasadorem w USA, co wśród wielu Polaków wzbudziło nadzieje na wsparcie dla sprawy polskiej. Choć jego kandydatura na ministra spraw zagranicznych Monarchii Austro-Węgierskiej została storpedowana przez Niemcy, to po Akcie 5 listopada wymieniano go jako kandydata do członkostwa w Radzie Regencyjnej oraz na stanowisko premiera rządu Królestwa Polskiego.

Dyplomata w wolnej Polsce: od Gdańska do Dzikowa

Po odzyskaniu niepodległości Tarnowski nie zniknął ze sceny politycznej. 17 kwietnia 1919 roku przekazał Ignacemu Paderewskiemu informację o gotowości Szymona Petlury do porozumienia z Polską. Po utworzeniu 9 listopada 1919 roku Wolnego Miasta Gdańska, na mocy Traktatu Wersalskiego, proponowano go na stanowisko Komisarza z ramienia polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Po przewrocie majowym, wraz z Kazimierzem i Zdzisławem Lubomirskimi, spotkał się z Józefem Piłsudskim, deklarując poparcie dla jego działań. Był także jednym z animatorów słynnego Zjazdu dzikowskiego, który odbył się w dniach 14–16 września 1927 roku w Dzikowie. To ważne wydarzenie zgromadziło przedstawicieli ziemiaństwa małopolskiego, którzy spotkali się ze specjalnym wysłannikiem Marszałka, płk. Walerym Sławkiem.

Lata wojny i dziedzictwo dla Tarnobrzega

Okupację niemiecką Adam Tarnowski spędził w Warszawie. Jego dom przy ulicy Pięknej stał się miejscem konspiracyjnych spotkań Armii Krajowej. Po upadku Powstania Warszawskiego wyjechał do Ojcowa, a w 1946 roku do Szwajcarii, gdzie zmarł. Jego życie to opowieść o patriotyzmie, odwadze i służbie publicznej.

Dla mieszkańców Tarnobrzega i regionu wystawa w Zamku Tarnowskich to nie tylko lekcja historii, ale także okazja do dumy z lokalnego dziedzictwa. Postać hr. Adama Tarnowskiego pokazuje, jak wielki wpływ na losy całego kraju mogą mieć ludzie związani z naszą ziemią. To również przypomnienie o roli, jaką Dzików i Tarnobrzeg odegrały w historii Polski.

Wystawa będzie czynna do 1 października 2026 roku, więc każdy będzie miał czas, aby ją odwiedzić i poznać bliżej sylwetkę tego niezwykłego dyplomaty, patrioty i filantropa. To wydarzenie, którego nie można przegapić.

Informacje przekazało Muzeum-Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu.