Po dwóch latach przerwy wrócił szczyt V4. Tusk o zaufaniu, energii i migracji

Po dwóch latach przerwy premierzy V4 znów spotkali się pod Budapesztem

Po dłuższej przerwie wrócił formalny szczyt Grupy Wyszehradzkiej z udziałem szefów rządów. Spotkanie pod Budapesztem było pierwszym takim wydarzeniem od 2024 roku i już sam ten fakt pokazał, że państwa regionu chcą ponownie rozmawiać w pełnym formacie. Przy wspólnym stole zasiedli przedstawiciele czterech krajów tworzących V4: Polski, Czech, Słowacji i Węgier. Ostatni szczyt z udziałem premierów odbył się wcześniej w lutym 2024 roku w Pradze.

Donald Tusk podkreślał podczas rozmów, że przyszłość tej współpracy nie zależy wyłącznie od formalnych deklaracji, ale od sposobu działania partnerów. W jego ocenie najważniejsze pozostają zaufanie, wzajemna lojalność i przekonanie, że mimo sporów można szukać porozumienia tam, gdzie chodzi o wspólny interes regionu. To właśnie ten element miał być przez lata siłą Grupy Wyszehradzkiej i pozwalał państwom Europy Środkowej mocniej zaznaczać swoją obecność w europejskiej debacie. Szef polskiego rządu wskazał, że ten model współpracy może zostać odbudowany.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

Wypowiedzi premiera pokazały, że Warszawa widzi dziś w V4 narzędzie do odbudowy wpływów całego regionu w Unii Europejskiej. Chodzi nie tylko o polityczny symbol jedności, ale o realną próbę wspólnego działania tam, gdzie interesy krajów Europy Środkowo-Wschodniej są podobne. Tusk zaznaczył, że nawet jeśli między partnerami występują różnice, to nie przekreśla to współpracy w najważniejszych sprawach. Jego zdaniem właśnie zdolność do działania ponad podziałami może przesądzić o tym, czy Europa znów zacznie uważniej słuchać głosu V4.

• Spotkanie pod Budapesztem było pierwszym formalnym szczytem V4 od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.
• Grupę Wyszehradzką tworzą 4 państwa: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.

Energia, migracja i rolnictwo. To sprawy, które mogą odczuć zwykli mieszkańcy

W centrum rozmów znalazły się konkretne obszary współpracy: bezpieczeństwo energetyczne, polityka klimatyczna, migracja, polityka spójności i rolnictwo. To nie są hasła, które kończą się na salach konferencyjnych. Dla mieszkańców Polski, także w takich miastach jak Tarnobrzeg, mogą one oznaczać ceny energii, tempo inwestycji publicznych, warunki dla rolników oraz decyzje o wydatkach z unijnych funduszy. Właśnie dlatego szczyt V4 miał znaczenie praktyczne, a nie jedynie dyplomatyczne.

Bezpieczeństwo energetyczne przekłada się bezpośrednio na rachunki za prąd i ogrzewanie oraz na stabilność dostaw energii. Polityka klimatyczna wpływa na koszty modernizacji przemysłu, transportu i gospodarstw domowych, ale też na wymagania stawiane samorządom i firmom. Z kolei polityka spójności to środki, z których finansowane są drogi, lokalne inwestycje, infrastruktura komunalna czy projekty społeczne. Jeśli państwa regionu mówią jednym głosem, łatwiej im zabiegać o rozwiązania korzystne dla mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Premier wskazywał też na migrację jako jeden z tych tematów, które wyraźnie łączą państwa regionu. Dla obywateli oznacza to spór o to, jak mają wyglądać zasady bezpieczeństwa granic, odpowiedzialności państw członkowskich i wspólnej polityki unijnej. Rolnictwo to z kolei obszar szczególnie ważny dla terenów wiejskich i mniejszych ośrodków, bo od decyzji w Brukseli zależą warunki produkcji, konkurencja na rynku i wsparcie dla gospodarstw. Wspólne stanowisko V4 mogłoby w takich sprawach wzmocnić siłę negocjacyjną regionu.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

Silniejszy głos regionu w Unii Europejskiej

W czasie spotkania mocno wybrzmiał jeszcze jeden wątek: rola Europy Środkowo-Wschodniej w unijnych decyzjach. Donald Tusk przypomniał, że gdy państwa Grupy Wyszehradzkiej działały razem, potrafiły nie tylko zabierać głos, ale realnie wpływać na kierunek decyzji podejmowanych w Europie. Taki wspólny front miał znaczenie nie tylko dla samych członków V4, ale także dla innych państw wschodniej flanki i tzw. nowych krajów Unii Europejskiej. W praktyce chodzi o to, by region nie występował osobno, lecz jako zauważalny blok polityczny.

Z perspektywy mieszkańców oznacza to prostą zależność: im większa skuteczność państw regionu w negocjacjach, tym większa szansa na rozwiązania uwzględniające lokalne potrzeby. Dotyczy to zarówno funduszy europejskich, jak i zasad dotyczących rynku rolnego, energetyki czy polityki migracyjnej. Wspólne działania mogą więc przekładać się na to, jakie pieniądze trafią do samorządów, jakie warunki będą mieli przedsiębiorcy i rolnicy oraz jaką pozycję będą miały państwa regionu przy najważniejszych unijnych stołach. Taki był główny polityczny sens spotkania pod Budapesztem.

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

Szef polskiego rządu jasno dał do zrozumienia, że widzi przestrzeń do odnowienia tej formuły. Nie chodzi przy tym o pomijanie istniejących sporów między państwami regionu, ale o szukanie pól współpracy tam, gdzie interesy są zbieżne. Właśnie dlatego podczas spotkania wracały tematy energii, klimatu, rolnictwa, migracji i polityki spójności. To one mogą stać się testem, czy po latach napięć V4 znów będzie w stanie występować jako jeden z najważniejszych głosów Europy Środkowej.