Ferdynand Kuraś

Ferdynand Kuraś (ur. 21 lutego 1871 w Wielowsi, zm. 3 grudnia 1929 w Karwinie) był polskim poetą ludowym, pamiętnikarzem i publicystą. Urodził się w ubogiej rodzinie chłopskiej jako syn Jana i Marii z d. Motyka. W dzieciństwie utracił słuch w wyniku - jak sam pisał we wspomnieniach - uderzenia wrotami stodoły.

W młodości pracował m.in. przy oprawie religijnych obrazków, czyszczeniu kotłów w cukrowni, wyrębie lasu oraz jako szewc; marzył o zostaniu zegarmistrzem. Dorosły był także kurierem i urzędnikiem. Jako poeta debiutował w 1893 roku w tygodniku Krakus wierszem Na zgon Teofila Lenartowicza. Pierwszy tomik Z pod chłopskiej strzechy ukazał się w 1905 roku. Przedmowę do tomiku napisał Kasper Wojnar.

W 1908 roku w Tarnowie powstał Tymczasowy Komitet Pomocy dla Ferdynanda Kurasia, którego celem było zgromadzenie pieniędzy na postawienie zagrody dla poety. Dzięki działaniom komitetu udało się zakupić ziemię pod dom dla Kurasia w Dzikowie, zaś koszty budowy domu musiał pokryć on sam.

Wydał kilkanaście zbiorów wierszy, setki jego utworów ukazały się na łamach ówczesnych gazet, niekiedy anonimowo. Największe uznanie przyniósł Kurasiowi tom Przez ciernie żywota, wydany w Częstochowie w 1924 z przedmową Stefana Żeromskiego (tom był dedykowany prezydentowi Stanisławowi Wojciechowskiemu).

Do najważniejszych utworów Kurasia należą między innymi Wiązanka z chłopskiej niwy (z przedmową Hieronima Wierzyńskiego), tomik poezji Dzwoń chłopska pieśń (z przedmową Tadeusza Grabowskiego), wierszowana opowieść Tatarzy w Sandomierzu (z przedmową Zygmunta Kolasińskiego) i utwór Z ojczystych łanów (z przedmową Jana Kasprowicza). W 1924 roku Ferdynand osiedlił się w Karwinie.

Za swoją twórczość odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i otrzymał od państwa gospodarstwo rolne w Karwinie, Proszowicach (niektóre źródła podają, że poeta otrzymał przydział na ziemię w Karwinie, ale musiał za nią zapłacić). Kuraś wspominał, że otrzymana nieruchomość była w stanie opłakanym, sporo przestrzeni zajmowały doły oraz rumowiska; duży ogród był zaniedbany, większość drzew była obumarła. Dookoła posiadłości znajdowały się mokradła. Pod koniec życia Kuraś wyjechał na kurację lecznicą do Zakopanego, już wcześniej chorował na gruźlicę i miał problemy z nerkami.

Od 19 stycznia 1897 był mężem Gertrudy Wrykównej, z którą miał sześcioro dzieci. Zmarł w 1929 roku. Poeta wraz z żoną pochowani są na cmentarzu parafialnym w Dobranowicach. Obecnie większość utworów Ferdynanda Kurasia znajduje się w Muzeum Literatury w Sandomierzu i w Bibliotece Jagiellońskiej. Poezja Ferdynanda Kurasia opowiadała głównie o życiu wsi i przyrodzie. Poza tym wiele jego utworów porusza tematykę historyczną i patriotyczną.

Upamiętnienie: W Krakowie oraz w Tarnobrzegu znajdują się ulice Ferdynanda Kurasia. W Tarnobrzegu rok 2021 ustanowiono rokiem Ferdynanda Kurasia. W Tarnobrzegu w 2021 roku, w związku z rokiem Ferdynanda Kurasia, odbył się szereg wydarzeń upamiętniających poetę, między innymi poświęcona Kurasiowi wystawa w Galerii „Okno” Miejskiej Biblioteki Publicznej.