Centrum ESA w Warszawie. Polska zyska nowe miejsce dla technologii kosmicznych

Europejska Agencja Kosmiczna uruchomi w Warszawie nowe centrum technologiczne. Decyzję ogłoszono po wystąpieniu premiera Donalda Tuska, który wskazał, że jest to ważny dzień dla Polski i jej ambicji. Ośrodek będzie pierwszą taką placówką ESA poza gronem państw założycielskich agencji. To także pierwszy przypadek sformalizowanej współpracy tego typu dla kraju na wschodniej flance Unii Europejskiej.

Nowe centrum ma wzmacniać pozycję Polski w europejskim sektorze kosmicznym. Ma też wspierać budowę bezpieczeństwa i suwerenności technologicznej Europy. W praktyce oznacza to rozwój rozwiązań, które będą przydatne zarówno w gospodarce cywilnej, jak i w obszarze obronnym. W tle decyzji są też rekordowe inwestycje państwa w sektor kosmiczny, które mają przełożyć się na wzrost gospodarczy.

Warszawa pierwszym takim miejscem poza państwami założycielskimi ESA

Premier Donald Tusk poinformował, że w Warszawie powstanie centrum technologiczne ESA. Zwrócił uwagę, że Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których agencja będzie miała swoje centrum. Podkreślił też, że będzie to pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który uzyska taką formę współpracy. Jednocześnie warszawski ośrodek będzie pierwszym centrum ESA, które powstanie poza granicami państw-sygnatariuszy konwencji o utworzeniu agencji.

Dotychczas placówki ESA działały w Niemczech - w dwóch lokalizacjach - oraz w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii. Nowa decyzja oznacza rozszerzenie tej sieci o kolejną lokalizację w Europie Środkowo-Wschodniej. Dla mieszkańców oznacza to większą obecność projektów kosmicznych w kraju, a w dłuższej perspektywie także nowe możliwości dla nauki, przemysłu i usług opartych na danych satelitarnych.

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy”

Donald Tusk, premier

Bezpieczeństwo, technologie dual-use i odporność w sytuacjach kryzysowych

Nowe centrum w Warszawie ma koncentrować się na bezpieczeństwie oraz rozwoju technologii o podwójnym zastosowaniu. Chodzi o rozwiązania używane zarówno w infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. Centrum ma też wspierać innowacje oraz zarządzanie kryzysowe. W praktyce oznacza to prace nad narzędziami, które pomagają przewidywać zagrożenia, szybciej reagować na zdarzenia i sprawniej odbudowywać infrastrukturę po kryzysach.

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher podkreślił, że sukcesy Polski w kosmosie są również sukcesami Europy. Wskazał, że Polska należy do liderów w obszarach takich jak inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny i przemysł kosmiczny. Zaznaczył też, że przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą ściśle powiązane. To oznacza, że rozwój jednego z tych sektorów wzmacnia drugi, a efekty mogą być odczuwalne w całej gospodarce i w systemie bezpieczeństwa.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Rekordowe pieniądze na polski sektor kosmiczny

Rząd powiązał decyzję o centrum ESA z mocnym zwiększeniem finansowania polskiego sektora kosmicznego. Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki, powiedział, że każda zainwestowana w ten obszar euro zwraca się sześć lub siedem razy. W jego ocenie to dobra inwestycja w polską gospodarkę. Taki mechanizm ma znaczenie dla firm, które pracują nad technologiami satelitarnymi, elektroniką, analizą danych i rozwiązaniami dla administracji oraz przemysłu.

W latach 2023–2025 Polska zwiększyła swoją składkę do agencji dziesięciokrotnie. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Programy opcjonalne obejmują między innymi rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę. To oznacza większą skalę zamówień, badań i wdrożeń w polskich firmach oraz instytucjach badawczych.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

Nowe finansowanie dla firm i samorządów

Minister Andrzej Domański poinformował także o dwóch kolejnych instrumentach wsparcia. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierał inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. Z kolei Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów. Pieniądze mają służyć rozwojowi infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach.

Dla mieszkańców oznacza to możliwość powstawania nowych miejsc pracy, usług i zaplecza technicznego w miastach, które wejdą do programu. Samorządy mogą dzięki temu przygotowywać teren, zaplecze i infrastrukturę pod działalność firm oraz instytucji pracujących z technologiami kosmicznymi. W dłuższej perspektywie ma to pomóc utrzymać tempo rozwoju gospodarczego Polski, która - jak podkreślono - jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie.

ESA wskazała też kolejny cel współpracy z Polską. Jednym z priorytetów ma być budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego, zdolnego do transportu między Ziemią a satelitami, serwisowania satelitów oraz ich tankowania. To zapowiedź wejścia Polski w bardziej zaawansowany etap działalności kosmicznej. Taki projekt może w przyszłości przełożyć się na rozwój nowych kompetencji, technologii i usług dla sektora publicznego oraz prywatnego.

• Warszawa będzie miejscem nowego centrum technologicznego ESA.
• To pierwsze takie centrum poza gronem państw założycielskich agencji.
• W latach 2023–2025 Polska zwiększyła składkę do ESA dziesięciokrotnie.
• Na lata 2026–2028 wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro.
• Grupa PFR uruchomi fundusz o wartości 500 mln zł.
• BGK przygotuje linię finansowania dla samorządów na infrastrukturę kosmiczną.