Premier w Wieluniu: nienawiść i pogarda to droga do zła. Nowy rok szkolny ma być lekcją szacunku

Wieluń – symbol wojennej tragedii i nowy początek

Pierwszy dzień września to w polskiej tradycji data wyjątkowa, która od lat budzi zarówno radość z nowego roku szkolnego, jak i głęboką refleksję nad historią. W tym roku inauguracja zajęć w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu nabrała szczególnego wymiaru – właśnie tam, gdzie 87 lat temu rozpoczęły się niemieckie naloty, które zniszczyły miasto i pochłonęły tysiące ofiar, głos zabrał premier Donald Tusk. Jego obecność w tym miejscu nie była przypadkowa – miała przypomnieć, że edukacja to nie tylko przekazywanie wiedzy, ale także kształtowanie postaw, które w przyszłości mają chronić przed powtórką najgorszych kart historii.

Wieluń, choć często pozostaje w cieniu Westerplatte, jest jednym z najbardziej wymownych świadków wojennej zagłady. To właśnie na to uśpione, bezbronne miasto 1 września 1939 roku spadły pierwsze bomby, zabijając co najmniej 1200 osób i niszcząc centrum miejscowości w 90 procentach. Premier, jeszcze przed rozpoczęciem uroczystości, zapalił znicz przy pomniku ofiar września, oddając hołd tym, którzy zginęli w pierwszych godzinach konfliktu. Jak podkreślił, spór o to, gdzie dokładnie zaczęła się wojna, jest drugorzędny – najważniejsze pozostaje przesłanie, że nienawiść i pogarda zawsze prowadzą do tragedii.

„1 września łączy dwa ważne doświadczenia – radość z rozpoczęcia nowego roku szkolnego oraz pamięć o wybuchu II wojny światowej. Dziś powinniśmy w każdej szkole pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą do zła”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Szef rządu rozmawiał również z panią Anielą i panem Eugeniuszem – świadkami bombardowania miasta, którzy podzielili się swoimi wspomnieniami z tamtych dramatycznych chwil. Te osobiste historie, opowiadane przez osoby, które jako dzieci patrzyły na płonący Wieluń, są dziś bezcennym przekazem dla młodego pokolenia, które wojnę zna już tylko z podręczników.

Pamięć jako moralny kompas dla młodych

Premier podczas swojego wystąpienia zwrócił uwagę, że pamięć o II wojnie światowej nie może być jedynie suchą znajomością dat i faktów. To przede wszystkim refleksja nad przyczynami i skutkami konfliktu, która ma budować w kolejnych pokoleniach zdolność odróżniania dobra od zła. Jak zaznaczył, to właśnie ta refleksja kształtuje moralny kompas, pozwalający rozpoznawać zagrożenia, zanim doprowadzą one do nieodwracalnych skutków. W dzisiejszym świecie, pełnym dezinformacji i narastających napięć, umiejętność krytycznego myślenia i reagowania na przejawy nienawiści staje się kluczowa.

Szef rządu podkreślił, że współczesne młode pokolenia nie doświadczają dramatów wojennych, ale to na nich spoczywa odpowiedzialność za przyszłość Polski. Ta odpowiedzialność – jak mówił – zaczyna się od codziennych wyborów: od tego, jak traktują rówieśników, czy reagują na przemoc i agresję, czy potrafią pomóc słabszym. W polskich szkołach coraz częściej dochodzi do aktów przemocy, w tym także o podłożu narodowościowym, dlatego apel premiera o wzajemny szacunek i respektowanie odmiennych opinii nabiera szczególnej aktualności.

„Ważne jest, aby wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier zaapelował do uczniów, aby szanowali siebie nawzajem, respektowali opinie innych, a także nie bali się dyskutować z nauczycielami, gdy mają poczucie racji. Zachęcał także, by przynajmniej raz w tygodniu pomyśleli o osobach potrzebujących pomocy i starali się im ją okazać. Jak podkreślił, to właśnie takie postawy są najlepszą lekcją wychowania obywatelskiego, która procentuje przez całe życie.

Co ta inauguracja oznacza dla Tarnobrzega i regionu?

Choć uroczystości w Wieluniu miały charakter ogólnopolski, ich przesłanie wprost odnosi się do sytuacji w każdym polskim mieście, w tym także w Tarnobrzegu. Lokalne szkoły – jak choćby Zespół Szkół im. por. Józefa Sowińskiego czy Społeczna Szkoła Podstawowa – od lat mierzą się z wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem uczniów i budowaniem pozytywnych relacji. W naszym regionie również zdarzają się przypadki agresji słownej i fizycznej, a także hejtu w internecie, który często przenika do szkolnej rzeczywistości. Apel premiera o wrażliwość i reagowanie na przemoc to sygnał dla nauczycieli, rodziców i samorządowców, że praca wychowawcza musi być traktowana priorytetowo.

Dla mieszkańców Tarnobrzega ważne jest także to, że pamięć o II wojnie światowej ma wymiar lokalny – nasze miasto i okolice również naznaczone są wojenną historią, o czym przypominają liczne pomniki i miejsca pamięci. Inauguracja roku szkolnego to dobra okazja, aby w tarnobrzeskich szkołach zorganizować lekcje historii poświęcone lokalnym bohaterom i wydarzeniom, które ukształtowały tożsamość regionu. Warto, aby młodzi ludzie zrozumieli, że wojna to nie tylko odległa karta z podręcznika, ale realne doświadczenie ich przodków, które zobowiązuje do dbania o pokój i wzajemny szacunek.

• 1 września 1939 r. – niemieckie naloty na Wieluń, co najmniej 1200 ofiar i 90% zniszczonego centrum miasta
• 2026/27 – rok szkolny, w którym premier zaapelował o wrażliwość i walkę z pogardą
• 87 lat – tyle minęło od wybuchu II wojny światowej, której pamięć ma być moralnym kompasem

Codzienne postawy budują przyszłość

Premier Tusk nie ograniczył się do ogólnych deklaracji – wskazał konkretne zachowania, które mają znaczenie w codziennym życiu szkolnym. Mówił o potrzebie kłótni z nauczycielami, ale w duchu merytorycznej dyskusji, a nie konfliktu. To ważny sygnał, że szkoła ma uczyć samodzielnego myślenia i odwagi w wyrażaniu własnych poglądów, przy zachowaniu szacunku dla drugiej strony. Takie podejście buduje dojrzałe społeczeństwo obywatelskie, w którym różnica zdań nie przeradza się w nienawiść.

Podczas uroczystości w Wieluniu nie zabrakło także akcentów patriotycznych – premier rozmawiał ze świadkami historii, co było symbolicznym przekazaniem pałeczki pamięci młodemu pokoleniu. To właśnie te osobiste spotkania, w których historia ożywa dzięki opowieściom żyjących świadków, mają największy wpływ na młodych ludzi. W Tarnobrzegu podobne inicjatywy – spotkania z kombatantami, wycieczki do miejsc pamięci – mogą być doskonałym uzupełnieniem szkolnej edukacji historycznej.

„Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Nowy rok szkolny 2026/27 stoi pod znakiem nie tylko nauki, ale przede wszystkim budowania wspólnoty opartej na szacunku i empatii. Przesłanie z Wielunia powinno dotrzeć do każdej szkoły w Polsce, także do tych w Tarnobrzegu i okolicach, stając się impulsem do rozmów o wartościach, które są fundamentem demokratycznego państwa. To od nas wszystkich – nauczycieli, rodziców, ale przede wszystkim uczniów – zależy, czy uda się stworzyć środowisko, w którym nikt nie będzie czuł się wykluczony, a przemoc spotka się z zdecydowaną reakcją.